fbpx

Beeldskoon – en dit laat jou dink.

Hy put sy inspirasie uit die vraagstukke van Suid-Afrika, maar mense oor die wêreld heen word daardeur geraak. Stellenbosch Visio het besoek afgelê by Athi-Patra Ruga, die US Woordfees se feeskunstenaar vir 2017.

 

 

Dit pla hom nie as verskillende gehore in verskillende lande verskillend op sy werk reageer nie. Die belangrikste is dat hulle rea­ geer, want “dis die aksie van reaksie wat ’n gehoor bind en omskryf. om ’n gehoor se reaksie te koppel aan die land waarin hulle woon, is om daardie gehoor te ontmagtig”, sê die kunstenaar Athi­patra Ruga. En dis juis wat dié boorling van mthatha in die oos­Kaap in sy werk ondersoek: mag.

Nie noodwendig dié van krag, moondheid of gesag nie, maar eerder die mag van die mite. “Deur die werklikheid in mites te omskep en deur ook nuwe mites te skep, vra Ruga vrae oor die regte en die plek van minder­ hede,” skryf prof. mary Beard in kommentaar oor sy werk. Beard is ’n gevierde akademikus en ­klassikus van die Cambridge­universiteit in Engeland.

 

Sy werk gaan daaroor om as getuie te dien vir die proses van regstelling, wat baie be­ langrik is vir ons land se sukses, verduidelik Ruga, wat in 2015 Standard Bank se Jong Kunstenaar vir vertoonkuns (performance art) was.

Hy bekyk byvoorbeeld die konserwatiewe patriargie, “wat tot soveel gebeure gelei het wat op hul beurt weer my beoefening van kuns aangewakker het”. in sy tentoonstellings sien ’n mens dikwels kommentaar oor gender en tradisie, sake wat in Suid­afrika baie aan­ dag geniet. hy het onder meer al in sy werk geslagsambivalensie en Xhosa­tradisies soos inisiasie en die rol van genesers ondersoek.

Die media wat hy gebruik, sluit in tapis­ serieë, video en vertoonkuns. ’n medium soos tapisserieë sorg dat sy konseptuele werk steeds toeganklik bly – en natuurlik baie mooi en aanskoulik is. hy maak die tapisserieë self saam met sy ateljeebestuurder, Jocelyn mare.

“Ek is baie bewus daarvan dat ek nuwe ge­ hore moet skep met stories wat die verbeel­ ding aangryp,” sê Ruga. “Skoonheid en die lis wat dikwels daarmee gepaardgaan, is ’n goeie manier om dit te doen. Daar is niks meer konfronterend as skoonheid nie.”

Maar niks is toevallig nie: “Elke detail word beplan, want ek werk met komposisies wat oor ’n narratief moet beskik.” is die gebruik van skoonheid dan die rede waarom al sy karakters vroue is? Hy ondersoek juis die problematiek van die verwydering van die swart vrou en die manipulasie van beelde tot voordeel van ’n patriargale benadering, verduidelik die jong kunstenaar. Die vroue wat hy skep, “is nie an­ tropologiese onderwerpe of verknegte mense nie, maar glansryke vroue wat net ‘is’ en wat ’n mens selde in ’n museum sal sien”.

Ruga verwys na sy karakters as avatars wat geskep word om ’n narratief oor te dra. Die avatars word dikwels aan ’n argetipe gekoppel – nie omdat hy probeer stereotipeer nie, ver­ duidelik hy, maar omdat dit hom toegang tot sy gehoor gee. “Gehore beklee ’n belangrike plek in hoe ek my optredes en visuele kuns skep. hulle kan my werk demokratiseer en eindeloos herinterpreteer.”

 

Sy oorvloed verwysings help natuurlik die gehoor wanneer hulle sy werk beleef. “Ek is grootgemaak met tV, struggle­teater en mu­ seums en biblioteke. Dit is ryk materiaal om in visuele kuns toe te pas.”

Die magdom invloede maak dit vir hom moeilik om ’n enkele kunswerk of kunste­ naar uit te sonder wat ’n beslissende invloed op hom gehad het.

“my invloede verander voortdurend. Daar is egter ’n goue draad – dié van kuns­en­ kultuurbewegings wat oor ’n energie van medewerking beskik, soos die modernisme, pop­kuns en hip­hop.”

Of sy werk eindelik onderlê word deur po­ litieke, sosiale of popkultuur­verwysings hang van die spesifieke gehoor af, sê Ruga. “Dis hulle wat die sosiale en politieke boodskap van my kuns bekragtig.” V